Praktyczne szkolenia BHP

Tak jak dotychczas, warunkiem bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest o gęstości objętościowej równiej lub większej niż 1000 kg/m³ jest stwierdzenie braku widocznych uszkodzeń mogących stwarzać warunki dla emisji azbestu do środowiska. Użytkując takie wyroby, należy przestrzegać wymagań w zakresie ochrony środowiska, przy czym niedopuszczalne jest wykorzystywanie azbestu lub wyrobów zawierających azbest w sposób powodujący emisję azbestu do środowiska.

Na właścicielu, użytkowniku wieczystym lub zarządcy nieruchomości, a także obiektu, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest, spoczywa w dalszym ciągu obowiązek przeprowadzania kontroli stanu tych wyrobów w terminach wynikających z oceny stanu tych wyrobów. Z przeprowadzonej okresowej kontroli należy sporządzić ocenę stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest. Jednak obecnie wystarczające jest sporządzenie jej wyłącznie w jednym egzemplarzu, zamiast dwóch, jak to było dotychczas. Właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości, a także obiektu, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest, mają obowiązek przechowywania oceny łącznie z dokumentacją miejsca zawierającego azbest, obiektu, urządzenia budowlanego lub instalacji przemysłowej. Dla budynków oraz obiektów budowlanych niebędących budynkami, dla których jest prowadzona książka obiektu budowlanego, ocena powinna być dołączona do książki obiektu budowlanego. Równocześnie został usunięty zapis dotyczący obowiązku przekazania oceny (dotychczas wymaganego drugiego egzemplarza) właściwemu organowi nadzoru budowlanego.

Zwróć również uwagę, że wzór oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest uległ modyfikacji, m.in. rozszerzono informacje identyfikujące lokalizację wyrobu, wprowadzono pięć grup arkusza zamiast dotychczasowych VII, zmienione zostały również progi stopni pilności.

W celu bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest nadal należy:

• wyroby niezakwalifikowane do wymiany w ocenie, o której mowa wcześniej, zabezpieczyć poprzez zabudowę (zamknięcie) przestrzeni, w której znajdują się wyroby zawierające, azbest szczelną przegrodą bez naruszania samego wyrobu lub pokrywanie wyrobów albo powierzchni zawierających azbest szczelną powłoką z głęboko penetrujących środków wiążących azbest, posiadających odpowiednią aprobatę techniczną,
• wyeliminować jakąkolwiek obróbkę mechaniczną przy pracach zabezpieczających.

Po dokonaniu tych czynności konieczne jest ponowne sporządzenie oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest. Ocenę sporządza się najpóźniej w terminie 30 dni od dnia przeprowadzonego zabezpieczenia.

Na wykonawcy prac polegających na zabezpieczeniu i usuwaniu wyrobów zawierających azbest spoczywa w dalszym ciągu wiele obowiązków. Przede wszystkim musi uzyskać odpowiednio zezwolenie, pozwolenie, decyzję zatwierdzenia programu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi albo złożenie informacji o sposobie gospodarowania odpadami niebezpiecznymi. Ponadto powinien zapewnić przeszkolenie przez uprawnioną instytucję zatrudnianych pracowników, osób kierujących lub nadzorujących prace polegające na zabezpieczaniu i usuwaniu wyrobów zawierających azbest w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przy zabezpieczaniu i usuwaniu tych wyrobów oraz przestrzegania procedur dotyczących bezpiecznego postępowania. Wykonawca powinien również opracować przed rozpoczęciem prac szczegółowy plan prac usuwania wyrobów zawierających azbest, który obejmuje:

• identyfikację azbestu w przewidzianych do usunięcia materiałach, na podstawie udokumentowanej informacji od właściciela lub zarządcy obiektu albo też na podstawie badań przeprowadzonych w laboratorium, przy czym obecnie jest wymagane, aby laboratorium wykonujące badania było wyposażone w sprzęt umożliwiający ich prawidłową analizę i zdolne do stosowania odpowiedniej techniki identyfikacyjnej,
• informacje o metodach wykonywania planowanych prac,
• zakres niezbędnych zabezpieczeń pracowników oraz środowiska przed narażeniem na szkodliwość emisji azbestu, w tym problematykę określoną przepisami dotyczącymi planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia,
• ustalenie niezbędnego do rodzaju wykonywanych prac monitoringu powietrza.

Wykonawca prac zabezpieczających i polegających na usuwaniu azbestu musi posiadać niezbędne wyposażenie techniczne i socjalne zapewniające prowadzenie określonych planem prac oraz zabezpieczeń pracowników i środowiska przed narażeniem na działanie azbestu.

Nowelizacja przepisów zmodyfikowała i doprecyzowała obowiązki związane z informowaniem organów kontroli i nadzoru o pracach polegających na zabezpieczeniu lub usuwaniu wyrobów zawierających azbest. Obecnie podmiot wykonujący zabezpieczenie lub usuwający wyroby zawierające azbest z miejsca, obiektu, urządzenia budowlanego lub instalacji przemysłowej powinien zgłosić zamiar przeprowadzenia takich prac nie tylko właściwemu organowi nadzoru budowlanego oraz właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy, ale również właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu. Zgłoszenie powinno być dokonane co najmniej na 7 dni przed rozpoczęciem prac. Zgłoszenie ma wskazywać w szczególności:

• rodzaj lub nazwę wyrobów zawierających azbest według grup wyrobów określonych w odrębnych przepisach,
• termin rozpoczęcia i planowanego zakończenia prac,
• adres obiektu budowlanego, urządzenia budowlanego lub instalacji przemysłowej,
• kopię aktualnej oceny stanu wyrobów zawierających azbest,
• określenie liczby pracowników, którzy będą przebywać w kontakcie z azbestem,
• zobowiązanie wykonawcy prac do przedłożenia nowego zgłoszenia w przypadku zmiany warunków prowadzenia robót.

Właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości zgłasza prace polegające na zabezpieczeniu lub usuwaniu wyrobów zawierających azbest do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej.

Wyroby zawierające azbest, które po przeprowadzeniu wskazanej powyżej oceny zostały zakwalifikowane do wymiany na skutek nadmiernego zużycia lub uszkodzenia, powinny zostać usunięte. Obowiązek ten spoczywa na właścicielu, użytkowniku wieczystym lub zarządcy nieruchomości, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest. Usuwane wyroby należy zastąpić wyrobami niezawierającymi tego surowca. Usuwanie wyrobów zawierających azbest o gęstości objętościowej mniejszej niż 1000 kg/m³ lub zawierających krokidolit powinno odbywać się pod stałym nadzorem technicznym prawidłowości wykonywanych prac wykonawcy robót z zachowaniem określonych w planie prac warunków ochrony pracowników i środowiska. Prawidłowość prowadzenia prac potwierdza się wynikiem badania jakości powietrza przeprowadzonego przez akredytowane laboratorium.

Podczas usuwania wyrobów zawierających azbest z miejsc ich występowania wykonawca ma obowiązek:

• izolowania od otoczenia obszaru prac przez stosowanie osłon zabezpieczających przenikanie azbestu do środowiska,
• ogrodzenia terenu prac z zachowaniem bezpiecznej odległości od traktów komunikacyjnych dla osób pieszych, nie mniejszej niż 1 m, przy zastosowaniu osłon zabezpieczających przed przenikaniem azbestu do środowiska,
• umieszczenia w strefie prac w widocznym miejscu tablic informacyjnych o treści „Uwaga! zagrożenie azbestem”, a w przypadku prowadzenia prac z wyrobami zawierającymi krokidolit - „Uwaga! Zagrożenie azbestem - krokidolitem”,
• zastosowania odpowiednich środków technicznych ograniczających do minimum emisję azbestu do środowiska,
• zastosowania w obiekcie, gdzie prowadzone są prace, odpowiednich zabezpieczeń przed pyleniem i narażeniem na azbest, w tym uszczelniania otworów okiennych i drzwiowych, a także innych zabezpieczeń przewidzianych w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia,
• codziennego usuwania pozostałości pyłu azbestowego ze strefy prac przy zastosowaniu podciśnieniowego sprzętu odkurzającego lub metodą czyszczenia na mokro,
• izolowania pomieszczeń, w których zostały przekroczone dopuszczalne wartości stężeń pyłu azbestowego dla obszaru prac, w szczególności izolowania pomieszczeń w przypadku prowadzenia prac z wyrobami zawierającymi krokidolit,
• stosowania zespołu szczelnych pomieszczeń, w których następuje oczyszczenie pracowników z azbestu (komora dekontaminacyjna), przy usuwaniu pyłu azbestowego, przekraczającego dopuszczalne wartości stężeń,
• zapoznania pracowników bezpośrednio zatrudnionych przy pracach z wyrobami zawierającymi azbest lub ich przedstawicielami z planem prac, a w szczególności z wymogami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy w czasie wykonywania prac.

Usuwanie wyrobów zawierających azbest prowadzi się w sposób uniemożliwiający jego emisję do środowiska oraz powodujący zminimalizowane pylenie poprzez:

• nawilżanie wodą wyrobów zawierających azbest przed ich usuwaniem lub demontażem i utrzymywanie w stanie wilgotnym przez cały czas pracy,
• demontaż całych wyrobów (płyt, rur, kształtek) bez jakiegokolwiek uszkadzania, tam gdzie jest to technicznie możliwe,
• odspajanie materiałów trwale związanych z podłożem przy stosowaniu wyłącznie narzędzi ręcznych lub wolnoobrotowych, wyposażonych w miejscowe instalacje odciągające powietrze,
• prowadzenie kontrolnego monitoringu powietrza w przypadku stwierdzenia występowania przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłu azbestu w środowisku pracy, w miejscach prowadzonych prac, w tym również z wyrobami zawierającymi krokidolit,
• codzienne zabezpieczenie zdemontowanych wyrobów i odpadów zawierających azbest oraz ich magazynowanie na wyznaczonym i zabezpieczonym miejscu.

Po wykonaniu tych prac ich wykonawca ma obowiązek złożenia właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu lub zarządcy nieruchomości, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest pisemnego oświadczenia o prawidłowości wykonywania prac oraz o oczyszczeniu terenu z pyłu azbestowego, z zachowaniem właściwych przepisów technicznych i sanitarnych. Oświadczenie przechowuje się przez okres co najmniej 5 lat.

Do transportu wyrobów i odpadów zawierających azbest stosuje się odpowiednio przepisy o przewozie towarów niebezpiecznych. Za odpady zawierające azbest uważa się odpady zaliczane do odpadów niebezpiecznych w rozumieniu przepisów ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. nr 39, poz. 251 ze zm.). Transport wyrobów i odpadów zawierających azbest, dla których przepisy o transporcie towarów niebezpiecznych nie ustalają szczególnych zasad przewozu, należy przeprowadzać w sposób uniemożliwiający emisję azbestu do środowiska, w szczególności poprzez:

• szczelne opakowanie w folię polietylenową o grubości nie mniejszej niż 0,2 mm wyrobów i odpadów o gęstości objętościowej równej lub większej niż 1000 kg/m³,
• zestalenie przy użyciu cementu, a następnie po utwardzeniu szczelne opakowanie w folię polietylenową o grubości nie mniejszej niż 0,2 mm odpadów zawierających azbest o gęstości objętościowej mniejszej niż 1000 kg/m³,
• szczelne opakowanie odpadów pozostających w kontakcie z azbestem i zakwalifikowanych jako odpady o gęstości objętościowej mniejszej niż 1000 kg/m³ w worki z folii polietylenowej o grubości nie mniejszej niż 0,2 mm, a następnie umieszczenie w opakowaniu zbiorczym z folii polietylenowej i szczelne zamknięcie,
• utrzymanie w stanie wilgotnym odpadów zawierających azbest w trakcie ich przygotowania do transportu,
• odpowiednie oznakowanie opakowań,
• magazynowanie przygotowanych do transportu opakowań w osobnych miejscach zabezpieczonych przed dostępem osób niepowołanych.

Przed załadowaniem przygotowanych odpadów zawierających azbest środek transportu powinien być oczyszczony z elementów umożliwiających uszkodzenie opakowań w transporcie. Ładunek odpadów z azbestu należy umocować w taki sposób, aby w transporcie nie był narażony na wstrząsy, przewracanie lub wypadniecie z pojazdu. Pamiętaj, że od 18 września 2010 r. odpady zawierające azbest mogą być składowane nie tylko na składowiskach odpadów niebezpiecznych lub na wydzielonych częściach składowisk innych niż niebezpieczne i obojętne, ale również na podziemnych składowiskach odpadów niebezpiecznych.