Prace związane z ekspozycją na promieniowanie optyczne
Od 24 czerwca 2010 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 27 maja 2010 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z ekspozycją na promieniowanie optyczne (Dz.U. nr 100, poz. 643). Zostało ono wydane na podstawie art. 23715 § 1 Kodeksu pracy.
Co określa nowe rozporządzenie?
Nowe rozporządzenie określa minimalne wymagania przy pracach, przy których może wystąpić ekspozycja pracownika na promieniowanie optyczne w postaci promieniowania nielaserowego lub laserowego, dotyczące:
- wyznaczania poziomu ekspozycji,
- oceny ryzyka zawodowego,
- unikania lub ograniczania ryzyka zawodowego,
- informowania i szkolenia pracowników
(§ 1 ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia).
Przepisów rozporządzenia nie stosuje się przy pracach związanych z ekspozycją na naturalne promieniowanie optyczne (§ 1 ust. 2 nowego rozporządzenia).
Obowiązki pracodawcy
Pracodawca ma obowiązek identyfikować źródła promieniowania, które mogą stwarzać zagrożenie w miejscu pracy, i później ustalać poziom promieniowania alternatywnie na podstawie:
- pomiarów odpowiednich parametrów promieniowania wykonanych na stanowisku pracy,
- danych od producenta danego urządzenia, zawierających wyniki pomiarów emitowanych poziomów promieniowania,
- obliczeń odpowiednich parametrów promieniowania występujących na stanowisku pracy, gdy obliczenia takie są możliwe do wykonania, na przykład na podstawie znajomości praw i reguł stosowanych dla promieniowania optycznego
(§ 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia).
Miej na uwadze, że pracodawca ma także wyznaczać poziom ekspozycji w sposób, który został określony w załączniku Wyznaczanie poziomu ekspozycji na promieniowanie optyczne do nowego rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). I musi przy tym uwzględnić wszystkie czynności związane z eksploatacją źródła promieniowania w miejscu pracy w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu, kontrolno-pomiarowym.
Pracodawca prowadzi dokumentację dotyczącą wyznaczania poziomu ekspozycji i przechowuje ją:
- zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy - jeżeli podstawą ustalenia poziomu promieniowania jest pomiar,
- z dokumentacją dotyczącą oceny ryzyka zawodowego - jeżeli podstawą ustalenia poziomu promieniowania są dane od producenta danego urządzenia lub obliczenia
(§ 3 ust. 5 pkt 1 i 2 nowego rozporządzenia).
Określono, że pracodawca ma obowiązek oceniać ryzyko zawodowe związane z ekspozycją pracowników na promieniowanie optyczne, wynikające z konkretnych uwarunkowań występujących w miejscu pracy (§ 4 ust. 1 rozporządzenia).
Ustalono także, że w ramach szkolenia w dziedzinie bhp pracodawca, który zatrudnia pracowników podlegających ekspozycji na promieniowanie optyczne, zapewnia im informacje o wynikach oceny ryzyka zawodowego na ich stanowiskach pracy, przede wszystkim dotyczące:
- podjętych na podstawie nowego rozporządzenia środków niezbędnych do wyeliminowania lub ograniczenia ryzyka zawodowego związanego z ekspozycją pracowników na promieniowanie optyczne i okoliczności, w jakich środki takie należy stosować,
- wartości MDE (maksymalne dopuszczalne ekspozycje na promieniowanie optyczne) i związanego z nimi potencjalnego ryzyka,
- wyników wyznaczania poziomu ekspozycji, zagrożeń stwarzanych przez występujące w miejscu pracy promieniowanie optyczne i potencjalnych skutków dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracowników,
- przyczyn powstawania chorób powodowanych ekspozycją na promieniowanie optyczne, ich objawów i sposobów wykrywania,
- profilaktycznych badań lekarskich i zagrożeń stwarzanych przez środki fotouczulające,
- bezpiecznych sposobów wykonywania pracy, ograniczających poziom ekspozycji do możliwie najmniejszej wartości,
- prawidłowego stosowania odpowiednio dobranych środków ochrony indywidualnej
(§ 9 ust. 1 pkt 1-7 rozporządzenia).
Opieka medyczna
Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom podlegającym ekspozycji na promieniowanie optyczne opiekę medyczną, a lekarzowi sprawującemu profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami przekazywać informacje dotyczące czynników środowiska pracy, których współoddziaływanie z promieniowaniem optycznym może mieć niekorzystny wpływ na stan zdrowia pracowników, przede wszystkim dotyczące występowania fotouczulających substancji chemicznych (§ 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia).
Autor:Przemysław Ł. Siemiątkowski
prawnik specjalizujący się w zakresie
prawa pracy i bhp, doktorant w Instytucie
Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie
